Përgatiti Agron Brataj
Më 2026 do të ndodhë eklipsi i parë diellor i vitit, kulmi i të cilit parashikohet në orën 13:12 me orën shqiptare. Bëhet fjalë për një eklips unazor (anular), i cili do të jetë i dukshëm vetëm nga Antarktida.
Gjatë këtij fenomeni, Hëna do të kalojë mes Diellit dhe Tokës, por duke qenë në pikën më të largët të orbitës së saj nga planeti ynë, nuk do të arrijë ta mbulojë plotësisht diskun diellor. Si pasojë, do të krijohet efekti spektakolar i ashtuquajtur “unaza e zjarrit”, ku rreth Hënës mbetet i dukshëm një rreth i ndritshëm drite.
Kush do ta shohë eklipsin?
Eklipsi do të jetë i dukshëm në formën e tij të plotë vetëm për studiuesit që ndodhen në bazat kërkimore në Antarktikë. Ndërsa në skajet jugore të Amerikës së Jugut dhe Afrikës, si edhe në disa zona të oqeaneve Paqësor, Atlantik dhe Indian, fenomeni do të shihet vetëm pjesërisht. Kulmi i eklipsit do të zgjasë rreth 2 minuta.
Vëzhgime shkencore në bazën Concordia
Sipas Gerardo Capobianco nga Instituti Kombëtar i Astrofizikës në Torino, në stacionin italo-francez Concordia Station do të kryhen matje me anë të një radiometri.
Radiometri është një instrument që përdoret për të matur intensitetin e rrezatimit elektromagnetik. Pajisje të ngjashme përdoren, për shembull, në satelitët meteorologjikë që monitorojnë Tokën.
Eklipsi i 12 gushtit
Capobianco shton se janë planifikuar vëzhgime edhe për eklipsin total diellor të 12 gushtit 2026, por ky fenomen nuk do të jetë i favorshëm për Italinë, pasi Dielli do të perëndojë përpara kulmit të eklipsit. Edhe në Islandë dhe Spanjë mundësitë për ta parë do të jenë të kufizuara për shkak të kushteve atmosferike.
Pse ndodhin eklipset?
Eklipset diellore janë rezultat i një përkufizimi të jashtëzakonshëm astronomik:
Hëna është rreth 400 herë më e vogël se Dielli, por Dielli ndodhet mesatarisht 400 herë më larg nga Toka sesa Hëna. Kjo bën që të dy trupat qiellorë të duken pothuajse me të njëjtën madhësi në qiell.
Kur Hëna ndodhet në pikën më të largët të orbitës së saj, ajo duket pak më e vogël dhe nuk arrin ta mbulojë plotësisht Diellin duke krijuar kështu eklipsin unazor.
