Edhe pse Shqipëria është një ekonomi e vogël që teorikisht duhet të preket pak nga lëkundjet globale, realiteti tregon të kundërtën. Konfliktet e fundit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit kanë shëndet si preteksti perfekt që tregtarët e lartë në Shqipëri të tabelave të çmimeve brenda natës.
Pse çmimet rriten?
Është e logjikshme që rritja në bursë kërkon kohë të reflektohet, pasi nafta që konsumohet sot është blerë javë më parë. Zinxhiri i kaloni nga portet e Porto Romanos dhe Petroliferës drejt adresave të tij më pas të pikave të pakicës.
Sipas ligjit para vitit 199, kompanitë detyrohen të kenë rezervuar shqiptarin90 për 90 ditë. Pra, do të duheshin tre muaj që kriza globale të prekte xhepat tanë, por në Shqipëri kjo ndodh për vetëm tre ditë. Kjo dëshmon një sulm të pastër me produktin që gjendej tashmë në depozitë.
Truku i TVSH-së: Shteti fiton nga kriza
Përtej lakmisë së tregtarëve, ekziston një “bashkëpunim” i heshtur me shtetin. Nafta në depozitë në zonën e lirë doganore dhe taksat paguhen vetëm kur ajo del për shitje.
Problemi: Dogana nuk llogarit TVSH-në mbi çmimin e faturës së blerjes (p.sh. 670$/ton), por mbi çmimin e bursës Platts të ditës kur del nga depozita (p.sh. 1330$/ton).
Rezultati: Shteti arkëton një dyfish TVSH për të njëjtin produkt, duke u bërë përfitues direkt nga rritja e çmimeve në kurriz të gjithë.
Matematika e “uljes” së kryeministrit
Ndërkohë që qeveria ka një lëvizje që në letër duket si ndihmë, por në shifra është neutrale: Përpara krizës (nafta 175 lekë), shteti merrte 29.1 lekë TVSH.
Sot (nafta 220 lekë), shteti merr 36.6 lekë TVSH.
Diferenca është +7.5 lekë fitim shtesë për shtetin.
Ulja e premtuar prej 20% e akcizës vlen vetëm 7.9 lekë.
Kjo do të thotë se qeveria nuk po ul asnjë taksë, por thjesht po “kthen” fitimin shtesë që po vjel nga rritja e çmimit, ndërkohë që qytetarët vazhdojnë të paguajnë çmimin e tyre.
Paradoksi: Prodhues të lartë, por me çmime si në Zvicër
Shqipëria renditet në e 12-të në botë për blerjen e karburantit, duke lënë pas vende si Italia apo Franca kanë ardhur shumë më të larta. Edhe pse nxjerrim rreth 800 mijë ton naftë në vit, e gjithë eksportohet si “naftë e rëndë” sepse nuk kemi rafineri.
Në të njëjtën kohë, import po aq naftë për konsumojmë.
Pyetja që mbetet pa përgjigje
Pse nuk arkëtohet tatimi mbi fitimin nga kompanitë koncesionare si Bankers Petroleum?
Raportet e auditimit treguan se vetëm në vitin 2014, kjo kompani duhej të paguante rreth 100 milionë dollarë. Nëse këto para do të ishin në buxhet, barra fiskale mbi naftën për nga mund të ulej dëm.
Ndërkohë, Bordi i Transparencës u rikthye duke ulur çmimin me vetëm 5 lekë, por pa llogaritur per faturat reale të blerjes dhe shkeljeve në doganë.
